Systemy ochronne inspirowane naturą: nanocząstki w rozpuszczalnikach głęboko eutektycznych: NPs - DES

CEL badań

Nasze rozwiązania odpowiadają na wyzwania rolnictwa zrównoważonego i regeneratywnego, oferując nowoczesne preparaty wspierające zdrowy wzrost roślin i bezpieczne dla środowiska.

Celem projektu jest opracowanie nietoksycznych, bioaktywnych formulacji nanocząstek siarczków metali (MeS) oraz fosforanów metali (MePO4) w naturalnych rozpuszczalnikach głęboko eutektycznych (NDES), które jako wieloskładnikowy produkt mogą pełnić funkcję ekologicznych fungicydów.

Kluczem jest synergia nanocząstek i NDES – zapewniającej jednocześnie ochronę roślin i dostarczanie cennych mikroelementów do gleby. Bazą są NDES zawierające aminokwasy, które zwiększają stabilność i biodostępność składników odżywczych, w tym azotu. Opracowane formulacje będą testowane pod kątem bioaktywności wobec patogenów roślinnych oraz bezpieczeństwa dla pszczół i organizmów glebowych, takich jak dżdżownice.

Bazą są NDES zawierające aminokwasy, które zwiększają stabilność i biodostępność składników odżywczych, w tym azotu. Opracowane formulacje będą testowane pod kątem bioaktywności wobec patogenów roślinnych oraz bezpieczeństwa dla pszczół i organizmów glebowych, takich jak dżdżownice. Projekt obejmuje: Syntezę bioaktywnych kompozycji MeS-NDES, Badania właściwości antymikrobiologicznych i toksyczności, Analizy wpływu na rośliny i środowisko, Opracowanie technologii do produkcji na większą skalę.

Procesy otrzymywania nanomateriałów, pod konkretne rozwiązania o dedykowanych właściwościach bioaktywnych, fotokatalitycznych, dzięki czemu z powodzeniem są stosowane jako aktywne nanododatki.

W ramach badań opracowywane są układy jedno- i wieloskładnikowe oparte na nanocząstkach soli metali, w tym przede wszystkim siarczków i fosforanów, ale także węglanów, siarczanów i innych form nierozpuszczalnych. Szczególną uwagę poświęcono mikroelementom kluczowym dla roślin – takim jak mangan, miedź czy żelazo – które w postaci nanostruktur mogą działać zarówno jako źródło składników pokarmowych, jak i czynniki ochronne przed patogenami. Zastosowanie różnych form chemicznych umożliwia porównanie ich wpływu na metabolizm i kondycję roślin oraz na aktywność mikroorganizmów glebowych. Dzięki temu możliwe jest zaprojektowanie biofunkcjonalnych nanomateriałów o wysokiej skuteczności i jednocześnie bezpiecznych dla środowiska.

Badania skupiające wykorzystanie bio- i nano-materiałów do zastosowań biotechnologicznych oraz bioaktywnych. Głównym kierunkiem jest zastosowanie DESów do otrzymywania bioaktywnych fungicydów będących jednocześnie źródłem mikroelementów.

W badaniach kluczowym elementem są rozpuszczalniki głęboko eutektyczne (DES), które projektujemy i syntezujemy w oparciu o naturalne związki, takie jak aminokwasy, cukry, kwasy karboksylowe czy poliole. Na wczesnym etapie otrzymujemy kilkaset różnych mieszanek, spośród których starannie wybieramy te o najbardziej pożądanych właściwościach fizykochemicznych – m.in. pH, lepkości, gęstości, temperaturze topnienia czy biodostępności. Cały proces doboru i optymalizacji prowadzony jest w naszym laboratorium, co pozwala nam tworzyć własną bazę ekologicznych i funkcjonalnych DES-ów. Opracowane rozpuszczalniki pełnią wielorakie role: stanowią środowisko reakcji przy syntezie nanocząstek, ułatwiają ich dyspergowanie i stabilizację oraz zwiększają bioaktywność powstających materiałów, czyniąc je bardziej efektywnymi i bezpiecznymi w zastosowaniach rolniczych.

Jednym z głównych celów projektu jest zapewnienie, aby otrzymywane układy nanocząstek stabilizowanych w rozpuszczalnikach głęboko eutektycznych (DES) wykazywały pożądane właściwości bioaktywne. Kluczowym kierunkiem jest ich skuteczność wobec patogenów – bakterii i grzybów wywołujących choroby roślin, takich jak Fusarium, Botrytis czy Alternaria. Dzięki odpowiednio dobranym formom metali i właściwościom DES-ów, systemy te mają pełnić rolę nowoczesnych środków ochrony roślin, ograniczających rozwój chorób w sposób bardziej selektywny i przyjazny dla środowiska niż tradycyjne pestycydy.

Jednocześnie duży nacisk kładziemy na bezpieczeństwo biologiczne i środowiskowe. Projektowane układy są testowane pod kątem braku toksyczności dla roślin uprawnych oraz organizmów pożytecznych – w tym owadów zapylających (np. pszczół), dżdżownic czy pożytecznych mikroorganizmów glebowych, takich jak bakterie brodawkowe (Rhizobium spp.) i grzyby mikoryzowe. Dzięki takiej strategii możliwe jest opracowanie nanomateriałów, które nie tylko zwiększają odporność roślin na patogeny, ale również wspierają zrównoważone rolnictwo i ochronę bioróżnorodności.

 

7

 Artykułów naukowych

2

Zgłoszeń patentowych oraz patentów

4

Projekty

Ostatnie projekty/badania

SONATA NCN,

2024/55/D/NZ8/01814

Bezpieczna ochrona upraw: nanomateriały w DES jako innowacyjne fungicydy selektywne

Wprowadzenie nanotechnologii do przemysłu otwiera ogromne możliwości w takich obszarach jak ochrona zdrowia, środowiska i rolnictwa, oferując innowacyjne rozwiązania dla współczesnych wyzwań. Szczególnie interesujące jest zastosowanie nanocząstek metali i tlenków metali, które wykazują wyjątkowe właściwości biobójcze. Jednak mimo obiecujących perspektyw ich wykorzystania, nasza wiedza na temat wpływu nanocząstek na środowisko pozostaje ograniczona. Kluczowym wyzwaniem pozostaje zrozumienie ich selektywności, mechanizmów interakcji z mikroorganizmami oraz wpływu na ekosystemy, zwłaszcza te związane z uprawami rolniczymi. Obejmuje to ich oddziaływanie na owady zapylające, rośliny oraz pożyteczne grzyby mikoryzowe, które są niezbędne dla zdrowego funkcjonowania roślin i gleby.

W odpowiedzi na te wyzwania, projekt koncentruje się na opracowaniu nanocząstek w naturalnych rozpuszczalnikach głęboko eutektycznych (NDES), które mają potencjał, by selektywnie eliminować grzyby chorobotwórcze atakujące rośliny uprawne, bez negatywnego wpływu na pożyteczne mikroorganizmy, takie jak grzyby mykoryzowe, czy też na owady zapylające, np. pszczoły. Selektywne działanie takich preparatów mogłoby nie tylko zwiększyć skuteczność ochrony roślin, ale również minimalizować negatywne skutki ekologiczne, co jest kluczowe dla zrównoważonego rolnictwa.

FutureLAB (2025)

Systemy ochronne inspirowane naturą:
MeS-DES

Celem projektu jest opracowanie formulacji opartych na naturalnych rozpuszczalnikach głęboko eutektycznych (DES) do syntezy nietoksycznych, bioaktywnych nanocząstek siarczków metali (MeS) jako fungicydów do ochrony roślin. Spodziewanym efektem są bioaktywne koncentraty, które mogą zastąpić tradycyjne fungicydy. Innowacyjność polega na uzyskaniu efektu bioaktywnego dzięki synergii MeS i DES. W ramach projektu zbadana zostanie toksyczność MeS-DES, by zapewnić ich bezpieczeństwo dla pszczół i pożytecznych organizmów np. dżdżownic.

Etapy obejmują: opracowanie DES, syntezę MeS w DES, analizę ich właściwości bioaktywnych wobec patogennych grzybów oraz ocenę cytotoksyczności. Zastosowanie DES zawierających związki azotu i fosforu pozwoli przyspieszyć regenerację roślin po infekcji, wspierając ich wzrost i odbudowę.

W przyszłości rozwiązanie znajdzie zastosowanie w ekologicznych programach ochrony roślin oraz rolnictwie regeneratywnym, co przyczyni się do zrównoważonej produkcji rolnej.

UMO-2022/44/C/NZ8/00117

Nanosystemy antybiofilmowe
Me-DES

W ramach projektu Sonatina opracowaliśmy rozwiązanie w walce z opornymi mikroorganizmami, łącząc bioaktywne nanocząstki metali i niemetali z naturalnymi rozpuszczalnikami głęboko eutektycznymi (NDES).

Nasza technologia nie tylko skutecznie eliminuje bakterie i grzyby, w tym szczepy antybiotykooporne, ale także zapobiega formowaniu się biofilmów – kluczowego czynnika utrudniającego eliminację drobnoustrojów i zwiększającego ich oporność. Nasze badania potwierdzają, że to rozwiązanie może znaleźć zastosowanie w medycynie, rolnictwie i przemyśle spożywczym – wszędzie tam, gdzie konieczne jest skuteczne i bezpieczne eliminowanie drobnoustrojów bez ryzyka indukowania ich oporności.

2021/05/X/ST5/00541, NCN

Ekologiczna synteza nanocząstek metali w innowacyjnych rozpuszczalnikach

W projekcie Miniatura opracowaliśmy metodę syntezy nanocząstek metali z wykorzystaniem naturalnych, kwasowych rozpuszczalników głęboko eutektycznych (NDES). Takie podejście eliminuje konieczność stosowania toksycznych reduktorów, zastępując je bezpiecznymi dla środowiska składnikami, takimi jak cukry, aminokwasy i alkohole. Dzięki temu proces jest nie tylko kierowany celami zrównoważonego rozwoju, ale także otwiera nowe możliwości zastosowań w różnych gałęziach przemysłu.

Kluczową zaletą NDES jest ich unikalna struktura, która umożliwia syntezę nanocząstek w układach bez dodatku wody. To sprawia, że nasze rozwiązanie znajduje potencjalne zastosowanie w produkcji tworzyw sztucznych i innych materiałów, gdzie obecność wody mogłaby negatywnie wpływać na ich właściwości. Nasze badania potwierdzają, że odpowiedni dobór komponentów NDES pozwala na kontrolowaną syntezę nanocząstek metali o pożądanych właściwościach fizykochemicznych, otwierając drogę do ich zastosowania w nowoczesnych technologiach.

Działajmy razem

Wszystkich chętnych do współpracy z nami zapraszamy do kontaktu!